Iran Tribune

گزارش هایی که حاکی از بروز خشونت در پایتخت قرقیزستان است، باعث ابراز نگرانی عمیق سفارت آمریکا در آنجا و درخواست دولت روسیه از طرفین برای خویشتن داری شده است. این واکنش ها مؤید اهمیت استراتژیک قرقیزستان و منطقه ای است که این کشور در آن قرار دارد. قرقیزستان ناگهان خود را در کابین خلبان آنچه که "بازی بزرگ" در منطقه لقب گرفته است می بیند؛ "بازی بزرگ" به این دلیل که قدرت های بزرگ امروز جهان که برای نفوذ در تقلا می کنند ظاهرا یادآور رقابت قرن نوزدهم میان امپراتوری های بریتانیا و روسیه بر سر دسترسی به هند هستند.

این یک رقابت برای دسترسی به انرژی و سایر منابع طبیعی، مسیرهای تجاری و اخیرا راه تدارکات غرب برای عملیات در افغانستان است. برای قرقیزستان که یکی از فقیرترین کشورهای این منطقه است، تمرکز اصلی بین المللی بر دسترسی به پایگاه های نظامی بوده است. پایگاه هوایی ماناس به خصوص پس از بسته شدن پایگاه هوایی "کی ۲" در ازبکستان، به یک مقر استراتژیک در عملیات ارتش آمریکا در افغانستان بدل شده است. بسته شدن آن پایگاه پس از کدورت در روابط آمریکا و ازبکستان در سال ۲۰۰۵ و زمانی بود که مقام های ازبک با خشونت به سرکوب آنچه تهدید ناشی از پیکارجویان اسلامی می دانستند پرداختند.

اما با طولانی شدن عملیات تحت رهبری آمریکا در افغانستان و در نتیجه ادامه منافع نظامی واشنگتن در منطقه، حساسیت ها از جمله از طرف مسکو در حال افزایش بوده است. مقام های قرقیزستان برای پیشبرد منافع خود، واشنگتن و مسکو را مقابل هم قرار داده اند. قربان بیک باقی اف رئیس جمهور این کشور اکنون مدتی است برای افزایش قابل توجه مبلغی که واشنگتن بابت اجاره پایگاه هوایی ماناس می پردازد به آمریکا فشار می آورد. اوایل سال ۲۰۰۹، در پی قول روسیه برای افزایش شدید کمک ها به قرقیزستان، او اعلام کرد که این پایگاه بسته خواهد شد. بالاخره با دخالت شخصی باراک اوباما رئیس جمهور آمریکا درهای این پایگاه به روی نیروهای آمریکایی باز ماند. حتی آن توافق هم بر مبنای سازش بود به طوری که قرار است پایگاه ماناس یک "مرکز ترانزیت" نامیده شود. اما ماهیت پر دست انداز روابط در منطقه به این بحث دامن زده است که غرب و به ویژه آمریکا باید در دراز مدت چقدر تعهد در منطقه داشته باشند، به خصوص اگر عملیات در افغانستان نهایتا رو به پایان رود. غرب نگرانی های گسترده تری در مورد ثبات، کشورداری، دسترسی به انرژی و نگرانی هایی درباره گسترش ستیزه جویی از سوی اسلام گرایان در آنجا دارد. اما اینکه این نگرانی ها چگونه باید در قالب سیاست های بلندمدت ریخته شود - آن هم در برابر حساسیت های روسیه، چین و محلی - مساله ای است که هنوز حل نشده است.

«مخالفان در قرقیزستان دولت موقت تشکیل دادند»
رزا اوتونبایوا، رهبر مخالفان قرقیزستان، می گوید مخالفان قدرت را در این کشور به دست گرفته اند، این در حالی است که حوادث روز چهارشنبه باعث شد تا قربان بیک باقی یف، رییس جمهوری قرقیزستان از بیشکک، پایتخت فرار کند. رزا اوتونبایوا خواستار استعفای قربان بیک باقی یف شده است. خانم اوتونبایوا در گفت وگوی تلفنی با خبرگزاری رویترز تصریح کرد:« هم اکنون ما یک دولت موقت داریم و من رییس آن هستم. »
به گفته رزا اوتونبایوا دولت موقت به مدت شش ماه زمام امور را در دست خواهد داشت و طی این مدت پیش نویس قانون اساسی را تهیه کرده و شرایط را برای برگزاری انتخابات ریاست جمهوری «آزاد و سالم» آماده می کند. در همین حال، برپایه گزارش‌ خبرگزاری‌ها وبه نقل از شاهدان عینی، در پی ناآرامی‌های خشونت‌بار در بیشکک، قربان بیک  باقی یف، رئیس جمهوری قرقیزستان، از این شهر با هواپیما فرار کرده است و همزمان مخالفان دولت اعلام کرد‌ند که با اشغال کاخ ریاست جمهوری «دولت مردمی» تشکیل داده‌اند. یک کارمند فرودگاه بیشکک به خبرگزاری فرانسه گفته است قربان بیک  باقی یف به همراه چندین نفر با یک هواپیمای کوچک بیشکک را ترک کرده است. از سوی دیگر، تامیر سری‌یف، یک رهبر عمده مخالفان اعلام کرد: «رهبران مخالفان هم‌اکنون در کاخ دولت هستند جایی که دولت مردمی جدید تشکیل شده است.»
به گفته تامیر سری‌یف، رزا اتونبایوا، به رهبری دولت جدید منصوب شده است. روز چهارشنبه، پلیس ضد شورش، با تیراندازی و شلیک گاز اشک‌آور تلاش کرد هزاران نفر از معترضان را که در گرداگرد کاخ ریاست جمهوری تجمع کرده بودند، متفرق کنند که به گفته مقام‌های دولتی،  ۱۷ نفر نیز در این زد و خوردها کشته شدند. رهبران مخالفان با این حال رقم کشته‌شتدگان را تا ۱۰۰ نفر اعلام کرده‌اند اما این ارقام از سوی منابع مستقل به تایید نرسیده است. قرقیزستان، یکی از دوستان آمریکا در آسیای مرکزی است و یک پایگاه هوایی آمریکا که عملیات در افغانستان را پوشش می‌دهد در این کشور قرار دارد.
مقام‌های آمریکایی گفته‌اند که تا شامگاه چهارشنبه این پایگاه به طور عادی به فعالیت خود مشغول بوده است. گروه‌های حقوق بشری دولت قربان بیک  باقی یف را به اعمال هر چه بیشتر سیاست‌های سرکوبگرانه متهم می‌کنند؛ با این حال به گفته ناظران، افزایش بهای خدمات رفاهی یک عامل عمده در برافروختن آتش اعتراض‌ها بوده است. برپایه گزارش‌های منتشر شده، زد و خورد‌ها تا شامگاه چهارشنبه در خیابان‌های بیشکک و دیگر شهرهای عمده این کشور ادامه داشته است. همچنین گزارش‌ها حاکی از آن است که معترضان به مراکز دولتی و تلویزیون دولتی در شهر بیشکک وارد شده‌اند. در همین حال فیلیپ کرولی، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا در واکنش به وقایع قرقیزستان گفت: «ما همچنان فکر می‌کنیم که دولت (قرقیزستان) همچنان بر سر قدرت است.» سخنگوی وزارت خارجه آمریکا تاکید کرد که واشینگتن هنوز نمی‌تواند تایید کند که مخالفان کنترل قدرت را به دست گرفته‌اند.