Iran Tribune

عمار حکیم، رئیس مجلس اعلای اسلامی عراق اعلام کرده که حاضر نیست در تشکیل دولتی که ایاد علاوی، رهبر ائتلاف عراقیه در آن حضور نداشته باشد مشارکت کند. در انتخابات عراق که هفتم مارس (شانزدهم اسفند) برگزار شد، بجز حزب الدعوه، دیگر احزاب اسلامگرای شیعه در ائتلاف ملی عراق گردآمده بودند که با محوریت مجلس اعلا تشکیل شد، در حالی که ایاد علاوی رهبری ائتلافی را در دست داشت که نامزدهای اهل سنت و شیعیان غیراسلامگرا به راه انداختند.
به نظر می رسد انگیزه عمار حکیم از ائتلاف با رقیبی ناهمسو، تلاش برای حفظ موقعیت مجلس اعلا و سهم خواهی از دولت آینده عراق باشد.
مجلس اعلا به عنوان حزبی وارد کارزار انتخابات شد که هسته اصلی جناح اکثریت مجلس قانونگذاری را تشکیل می داد اما در انتخابات، موقعیتش بشدت افت کرد و بسیاری از کرسیهای خود را در مجلس از دست داد.
ائتلاف ملی عراق که مجلس اعلا محور آن بود، هفتاد کرسی از ۳۲۵ کرسی مجلس عراق را به دست آورد و در میان تشکلهایی که مجلس آینده را شکل خواهند داد در رتبه سوم نشست، هر یک از تشکلهایی که رتبه اول و دوم را به دست آورده اگر تشکیل دولت ائتلافی را به عهده بگیرد، ناچار است دست کمک بسوی ائتلاف ملی دراز کند و طبیعتاً هر کدام سهم بیشتری از دولت بدهد، اقبال بالاتری در همراه ساختن ائتلاف ملی با خود دارد.
ولی مشکل مجلس اعلا این است که دیگر در ائتلاف ملی عراق حرف اول را نمی زند.
پیروان مقتدی صدر، روحانی جنجالی شیعه که با وجود اتحاد با مجلس اعلا در انتخابات، رقیب سرسخت این تشکلند، آرای بیشتری نسبت به مجلس اعلا کسب کردند و جایگاه موثرتری در صحنه سیاسی عراق یافتند.
نوری مالکی امیدوار است تا با همراه کردن ائتلاف ملی و کردها، اکثریت کافی را در مجلس به دست بیاورد و به نخست وزیری ادامه دهد اما صدریها که اکنون نقش تعیین کننده ای یافته اند به هیچ وجه حاضر به پذیرش نخست وزیری نوری مالکی نیستند، به نظر می رسد رایزنیها و چانه زنیهای محافل سیاسی اکنون به اینجا رسیده که صدریها به شرطی با ائتلاف حکومت قانون به رهبری نوری مالکی حاضر به ائتلافند که شخصی غیر از آقای مالکی ریاست دولت را در دست بگیرد.
صدریها برای اینکه ابتکار عمل را در تعیین این شخص به دست بگیرند، در مناطق شیعه نشینی که در آن فعالیت دارند زدند دست به برپایی همه پرسی زدند و نظر مردم را در مورد اینکه چه کسی را برای ریاست دولت آینده می خواهند جویا شدند.
از سوی دیگر، ایاد علاوی از پشتیبانی آمریکا و غرب و بخش عمده دولتهای عرب برخوردار است و همه اینها اصرار دارند که حتی اگر ایاد علاوی نخست وزیر نشود، ائتلاف تحت رهبری او در دولت آینده سهم درخور توجهی داشته باشد.
مجلس اعلا که می بیند در چانه زنیهای تشکیل دولت از صدریها جا مانده است، شاید بهترین ابتکار را برای عقب نماندن از قافله در پیوستن به جناح ایاد علاوی می بیند که در صحنه تنها مانده و طبیعتاً حاضر است بهای خوبی برای جلب متحدان سیاسی بپردازد.
مجلس اعلا اگرچه جایگاهش پس از مرگ رهبر پیشینیش، عبدالعزیز حکیم افت کرده و موقعیتش در مجلس تنزل یافته، اما همچنان در مناطق شیعه نشین دارای نفوذ است و می تواند در یارگیری برای ایاد علاوی نقش مؤثری ایفا کند.
مهمترین اهرمی که مجلس اعلا در دست دارد، مقبولیت در حوزه و نزد روحانیت و مرجعیت شیعه است.
اگر پایگاه اجتماعی جریان صدر، طبقه فرودست شیعه است، مجلس اعلا را شمار زیادی از روحانیون بلندپایه نجف حمایت می کنند که نفوذ کلام آنها، ارزشمندترین سرمایه ای است که جریانهای سیاسی شیعه بتوانند به دست بیاورند، در حالی که صدریها سابقه چندان درخشانی نزد مراجع نجف ندارند، مجلس اعلا همواره رابطه بسیار خوبی با مراجع و بویژه آیت الله سیستانی، بلندپایه ترین مرجع شیعه در عراق داشته است.
اما با وجود اعلام حمایت عمار حکیم از ایاد علاوی، عدم همسویی جریانهایی که این دو رهبری می کنند، همپیمانی آنها را شکننده و پرمشکل می کند و می تواند ابتکار عمار حکیم را با شکست مواجه سازد.
ایاد علاوی با شعار سکولاریسم و دوری جستن از اسلام سیاسی و نزاعهای شیعه و سنی از مردم رأی گرفت و سیاستمدارانی را با خود همراه کرد که ویژگی مشترکشان، مخالفت با نفوذ ایران در عراق بود، در حالی که مجلس اعلا، نزدیکترین تشکل سیاسی به ایران در عراق است و در حالی می خواهد با سکولارهای هوادار ایاد علاوی همراه شود که تا چند سال پیش، رسماً نامش مجلس اعلای "انقلاب اسلامی" عراق بود.
دور جدید جنگ قدرت در عراق

درپی اعلام نتایج انتخابات عراق، جنگ قدرت میان گروه‌های رقیب شدت بیشتری یافته است. شورای امنیت سازمان ملل متحد از همه رهبران سیاسی در عراق خواست که ضمن احترام به نتایج انتخابات از سخنان و اعمال تحریک‌آمیز خودداری کنند. گرچه نتایج نهایی انتخابات، پیروزی ائتلاف "العراقیه" به رهبری ایاد علاوی را تایید کرد، اما آرای نزدیک گروه‌‌های رقیب، در عمل شکل‌گیری دولت آتی عراق را در هاله‌ای از ابهام فرو برده است. منازعات شخصی و رقابت‌های فرقه‌ای میان سیاستمداران عراقی سدی بزرگ بر همکاری‌های متعارف در این کشور به شمار می‌آیند.
شورای امنیت خواستار احترام به نتایج انتخابات عراق شد
شورای امنیت سازمان ملل متحد تمام گروه‌ها و احزاب عراقی را فراخواند، به نتایج انتخابات اخیر پارلمان این کشور احترام بگذارند. شورای امنیت در بیانیه خود همچنین از رهبران سیاسی عراق خواسته است که از سخنان و اعمال تحریک‌آمیز و تنش‌زا خودداری ورزند. محافل دیپلماتیک بیم دارند، که رقابت و منازعات گروه‌های سیاسی در عراق سرانجام به تشدید ناآرامی‌ها و درگیری‌های خیابانی منجر شود.
نوری المالکی، نخست‌وزیر عراق، از نتیجه انتخابات خشنود نبوده و نقش ائتلاف خود، به عنوان نیروی دوم سیاسی را نمی‌پذیرد. به گفته خبرگزاری کردی "پیامنیر"، کمیسیون دولتی حسابرسی وعدالت" علیه شش نفر از نمایندگان منتخب شکایت کرده و آنها را فاقد صلاحیت خوانده است. برخی از نمایندگان "ائتلاف العراقیه" نیز جزو این افراد هستند. در صورت حذف این نمایندگان، علاوی اکثریت خود را در پارلمان آتی از دست خواهد داد.
مالکی برای ابقای نخست‌وزیری خود به ترفند دیگری نیز روی آورده است. به گفته طرفداران مالکی، تشکیل دولت آتی وظیفه نیرومند‌ترین فراکسیون در پارلمان بوده و از جمله وظایف حزب پیروز در انتخابات به شمار نمی‌آید. هم‌اکنون بنا به نتیجه نهایی انتخابات، گروه علاوی دارای ۹۱ کرسی و ائتلاف مالکی صاحب ۸۹ کرسی در پارلمان آینده عراق است.
علاوی: نگران دخالت‌های ایران در عراقیم
علاوی تاکنون بارها آمادگی خود را برای همکاری با تمام گروه‌های سیاسی در عراق اعلام کرده است. گروه وی حتا حاضر به همکاری با طرفداران مالکی است، اما ظاهراً مالکی حاضر نیست که قدرت را به شخصی دیگری واگذار کند.
ایاد علاوی در گفت‌وگویی با شبکه خبری سی ان ان، نگرانی خود را از مداخلات جمهوری اسلامی در روند تشکیل دولت آتی عراق ابراز کرد. علاوی به «ترس نهایی» خود مبنی بر کارشکنی ایران در جلوگیری از انتخاب وی به عنوان نخست‌وزیر آتی عراق اشاره کرد و گفت:«رژیم ایران چند سال پیش علیه من خط  سرخ داشت.» و در توضیح "خط سرخ" افزود: «ایران در سال‌های گذشته با نخست‌وزیری من در عراق موافق نبود، در حال حاضر نمی‌دانم که موضع واقعی رژیم ایران چیست.» علاوی خواستار برخورد منصفانه ایران با عراق شد و از قصد خود مبنی بر اعزام هیئتی به ایران پرده برداشت. ظاهراً این هیات نه تنها قصد گفت‌وگو با مقامات ایرانی را داشته، بلکه درصدد تماس مستقیم با مقتدا صدر و گفت‌وگو با گروه وی درباره همکاری‌های احتمالی است.
از سوی دیگر رامین مهمانپرست، سخنگوی وزارت خارجه ایران، ضمن اعلام احترام به حاکمیت عراق گفت: «ائتلاف احزاب و جریان‌های سیاسی عراق برای تشکیل دولت آتی این کشور یک موضوع داخلی است، و بدیهی است این احزاب بر اساس اهداف و برنامه‌های انتخاباتی خود و بدون در نظر گرفتن ملاحظات خارجی به این کار اقدام می‌کنند و جمهوری اسلامی ایران دخالتی در آن ندارد.» مهمانپرست اما بلافاصله افزود: «ایران آماده است، که میزبان کلیه جریان‌های سیاسی عراق در چارچوب حمایت از فرایند سیاسی در این کشور و تشکیل دولت جدید عراق در کوتاه‌ترین زمان ممکن باشد.»
مخالفت گروه صدر با نخست‌وزیری مالکی
گروه مقتدا صدر که در ائتلاف با گروه‌های دیگر شیعه در "اتحاد ملی عراق" به رهبری عمار حکیم در انتخابات شرکت کرده بود، موافق نخست‌وزیری مالکی نیست. تلویزیون الشرقیه به نقل از گروه صدر گفت، که به علت حمله مالکی به هواداران صدر در سال ۲۰۰۸ امکان ندارد، که وی برای بار دوم بتواند بر مسند نخست‌وزیری تکیه زند.
جریان "اتحاد ملی عراق" در مجموع ۷۰ کرسی در پارلمان بدست آورده و سومین جریان نیرومند در عراق پیش از ائتلاف کردها (با ۴۳ نماینده) به شمار می‌آید.
یکی از ابتکارات گروه صدر، اعلام غیررسمی یک همه‌پرسی برای انتخاب مستقیم نخست‌وزیر آتی عراق است. صلاح عبیدی،سخنگوی گروه صدر در یک کنفرانس خبری اعلام کرد، که تمامی مردم عراق می‌توانند در طی دو روز، یکی از پنج نامزد مطرح را برای مقام نخست‌وزیر برگزینند. در این همه‌پرسی نام نوری المالکی، ایاد علاوی، ابراهیم جعفری، عادل عبدالمهدی و جعفر محمدباقر صدر دیده می‌شود.
عبیدی افزود، گرچه نتایج بدست آمده غیررسمی است، اما برای جریان صدر الزام‌آور خواهد بود. هیچ جریان سیاسی دیگری تاکنون از این پیشنهاد استقبال نکرده است.

رقابت در عراق؛ ایران ۲۳۴، اعراب۹۱
انتخابات در عراق پایان یافت و این کشور این روزها در تب و تاب تشکیل حکومت جدید به سر می برد.
ایران به عنوان کشوری پر نفوذ که روابط گرمی با بسیاری از گروه های سیاسی عراق دارد، از پیش از انتخابات تلاش های خود را برای اجرای برنامه های مورد نظرش در عراق دو چندان کرده بود.
اگر چه نزدیک ترین حزب عراقی به ایران مجلس اعلای اسلامی است، ولی ایران با گروه های دیگر شیعه همچون حزب الدعوه اسلامی به رهبری نوری مالکی هم روابط خوبی دارد. همچنین احزاب اصلی کرد به رهبری مسعود بارزانی و جلال طالبانی از دیر باز روابط حسنه ای با ایران برقرار کرده اند.

قرار گرفتن این احزاب در کنار یکدیگر برای مواجه با جناح های سنی عرب که عمدتا خود را سکولار می خوانند ولی به دلیل سنی مذهب بودن تمایل به دوری از ایرانِ شیعه و نزدیکی به کشورهای عرب عمدتا سنی مذهب منطقه دارند، ایده آل ایران است.
کشورهای عرب منطقه و در راس آنها عربستان سعودی بسیار تمایل دارند که گروه های سکولار سنی با گرایش های عربی که عمدتا در ائتلاف العراقیه به رهبری ایاد علاوی گرد هم آمده اند، حکومت را در عراق به دست بگیرند. این دقیقا نقطه مقابل خواسته ایران است که خواهان اتحاد اعراب شیعه و کردها برای تشکیل حکومت و به حاشیه راندن ائتلاف العراقیه است.
این رقابت پنهان بین ایران و بسیاری از کشورهای عرب منطقه به خصوص عربستان سال هاست که در عراق در جریان است و تا کنون نتیجه این رقابت کاملا به نفع جمهوری اسلامی ایران بوده است.
پیش از برگزاری انتخابات پارلمانی عراق در ۷ مارس ۲۰۱۰، ایران تلاش های زیادی برای متحد کردن گروه های شیعه به عمل آورد. ایران به خوبی آگاه بود که متحد کردن اعراب شیعه با کردها در عراق پیش از برگزاری انتخابات ناممکن است به همین دلیل تلاش خود را بر روی نزدیک کردن گروه های مختلف شیعه در عراق که گاهی با یکدیگر در تضاد آشکاری قرار داشته اند، متمرکز کرد. اما نوری مالکی نخست وزیر عراق بر این باور بود که در صورت ارائه لیست مشترک با دیگر احزاب شیعه، کرسی های بسیاری را از دست خواهد داد، در نتیجه در مقابل فشارهای ایران ایستاد تا این ائتلاف شکل نگیرد.
اعتراض به "تقلب"
هواداران دولت فعلی عراق عقیده دارند که در انتخابات تقلب شده است
از سوی دیگر عربستان نیز تلاش کرد تا گروه های سنی عرب را حمایت کند تا این بار با تمام قوا وارد میدان انتخابات شوند و گوی سبقت را از اعراب شیعه و کردها بربایند و شکست سختی به ایران وارد آورند. چنین بود که اعراب سنی گرد هم آمدند و العراقیه را تشکیل دادند.
بسیاری از گروه های تشکیل دهنده این ائتلاف، ناسیونالیست های عرب هستند که از نفوذ ایران در عراق به شدت نگرانند. برخی از آنها به دلیل حاکم بودن تفکرات بعثی بر نگرش احزابشان، از ایران کینه ای دیرینه دارند . آنها خوب می دانستند که اعراب سنی در اقلیت اند و نمی توان تنها با تکیه بر آرای مناطق سنی نشین در عراق به حکومت رسید.
تاکید بر ملی گرایی و سکولاریسم تنها راهی بود که می شد آرای دیگر مناطق عراق از جمله مناطق شیعه نشین جنوب را جذب کرد و به اکثریت پارلمانی رسید.
این استراتژی موفق به کسب چند کرسی در این مناطق شد ولی به هیچ عنوان نتوانست سلطه احزاب نزدیک به ایران را متزلزل کند. مردم شیعه و کرد در عراق آنچنان از شعارهای نزدیک به حزب بعث که سال ها زندگی را در عراق به کام آنها زهر کرده بود متنفرند که به سادگی با شعارهای ناسیونالیسم عربی کنار نمی آیند، شعارهایی که ده ها سال از سوی حکومت صدام در گوش آنها خوانده شد و به جز مرگ و ویرانی ارمغانی برای آنها نداشت.
اگر چه فهرست العراقیه توانست ۹۱ کرسی پارلمان را از آن خود کند اما راه بسیار سختی برای رسدن به حکومت در پیش دارد.
آقای علاوی چند روز پیش از انتخابات به عربستان سفر کرد تا به هواداران خود دوباره تاکید کند که پرچمدار روابط حسنه با اعراب و دوری از ایران است. اکنون رهبران احزاب شیعه به تناوب به ایران سفر می کنند تا به توافقی برای تشکیل بزرگترین فراکسیون در مجلس دست یابند و البته دولت ایران همیشه به عنوان طرف میانجی در این مذاکرات حضور فعال دارد.
رهبران العراقیه از این روابط نگران و خشمگین اند، ولی واقعیت این است که ایران برای بسط نفوذ و تاثیر خود در عراق نیاز به تلاش های خارق العاده ندارد و به سادگی و آسان تر از هر کشور دیگر منطقه می تواند در عراق تاثیر بگذارد و کشورهای رقیب و در راس آنها عربستان را به راحتی و با اختلاف فاحش شکست دهد.